Madalas.. Minsan..

Ang hirap basahin ng mga salita mo,

Laging pabitin, laging may pasubali.

Minsan mahirap maniwala,

Baka kasi sinabi lang dahil kailangan;

Sinabi lang pero laging walang kasiguraduhan.

Ang hirap basahin ng kilos mo,

Minsan nagdadalawang isip, nangangapa.

Kung hindi pigil, madalas malabo.

Mas malinaw pa ang sabaw ng pusit na inadobo;
Tinalo ang malabong amoy ng poso negro.

Ang hirap basahin ng ngiti mo,

Pilit, may takot, pero minsan naman may pananabik.

Pero sa tuwing tititig ako sa mata mo,

Laging may lungkot, laging may pananaghoy.
Kaya di ako naniniwala sa ngiti sa labi mo.

Laging bitin. Laging dapat kapain ang bawat sasabihin.

Nakakapanlinlang.

Madalas kailangan timbangin kung ano ang dapat paniwalaan.

Malabo. Magulo.
Minsan nakakahawa.

Dati, minsanan ka lang na ganito.

Ngayon, naging palagi..

Naging madalas.

Naging madalas na ang minsan..

#

Warning Shot!

Martes noon. Walang kamalay malay sa kung paano matatapos ang araw ko. Kahit anong oras umuwi, ayos lang. Sanay naman ng abutan ng hating gabi sa daan. Pero binago ng pag-uwi ko ng alas otso, at pagsakay ko ng jeep sa Cubao ang kasanayang ito.

Tulad ng araw-araw na kinagawian, paglabas sa opisina, sasakay akong MRT at baba sa Cubao. At sa Cubao sasakay akong jeep papuntang Welcome. Madalas sa byahe, pampatay inip, nagbabasa akong libro. Hanggang sa maantala ako ng makarating sa Araneta. Ang iingay ng mga tao sa kalsada. Ang trapik. Hanggang makarating sa QI. Sabi sabi, may sunog daw. Sabi sabi, may banggaan daw. Hanggang sa pagdaan namin sa kanto ng Brgy. Tatalon, may nakahandusay na lalaki sa gitna ng daan. At dahil trapik, nahinto ang sinasakyan kong jeep sa mismong tapat ng duguang lalaki.

Marami na akong nasasaksihang ganito -- mga duguan sa kalsada. Pero iba ang pangyayaring ito.

Ang sakay sa jeep: si manong driver, si ate na nurse, si kuyang may ka-text, at ako, na mukang namumutla at nagambala sa nakita.

Lahat kami gulat. Ang daming pulis at tanod. May grupo na din ng media at mga usi sa paligid.  Nabasag ang pagkagulat ng lahat nang sumakay ang isang lalaking may back pack. Ang daming tanong ni manong driver. Anong nangyari? Nako, patay na yun 'no? Bakit kaya? At biglang sumagot ang bagong sakay na lalaki.

Bagong sakay: Holdaper po. Patay na.

Driver: Ano, iho?

Bagong sakay: Holdaper po yun. Patay na. Nabaril sa tyan.

Driver: Nako, natimbog! Naglalabasan nanaman ang mga masasamang loob. Magpapasko na din kasi.

At biglang may isang matinis na boses ang sumabat sa usapan..

Ate na nurse: Ano kuya? Anong nangyari?

Inusisa n'ya ang bagong sakay na lalaki na animo'y isa s'yang reporter. Ang daming tanong. Kaya't napakamot na lang ang lalaking bagong sakay. Pero sumasagot din naman siya sa bawat tanong ng nurse.

Bagong sakay: Holdaper yung namatay.

Nurse: sinong bumaril?

Bagong sakay: Pulis. May sakay na pulis din kasi 'yung jeep na hinoldap nun. Ayun.

Nurse: Saan n'ya binaril kuya?

Bagong sakay: Sa tagiliran, bandang tyan. Kaya ayon patay.

Nurse: Grabe naman! Dapat sa paa na lang nila binaril. Hindi nila pinatay. Grabe naman sila.

Bagong sakay: Nag-warning shot  na rin kasi. E may hawak din yung holdaper kaya siguro napilitan naring puruhan.

Nurse: Maski na. Ang bigat kaya sa loob na makakita ng taong duguan sa kalsada. Lalo pa't patay na. Araw-araw akong nasa ospital, halos araw-araw din akong nakakakita ng taong namamatay. At sa tingin ko, di naman magandang pati sa kalsada, makakakita ka din ng namatay. Di ba?

Bagong sakay: Alam n'yo, mabait yun. Kapitbahay ko kasi yun.

Napatingin ako sa bagong sakay na lalaki. At nakita ko din napatingin ang mausisang nurse, si manong driver, at ang lalaking text lang ng text. Napansin kong pawis na pawis ang bagong sakay na lalaki. Parang binabasa n'ya bawat tumatakbo sa isipan naming lahat.

Nurse: HA? Talaga kuya?

Bagong sakay: Oo, kapitbahay ko yun. Mabait yun. Factory worker s'ya. Alam ko may sakit ang anak niya kaya siguro naisipan n'yang gawin yun. Marami na ngayon ang kumakapit sa patalim para lang sa mga minamahal nila. Kaya siguro hindi ko siya masisisi. Nakakalungkot nga lang na sa ganitong paraan siya namatay.

Nurse: Kawawa naman pala. Ang hirap na kasi ng ekonomiya natin. Ang hirap maghanap ng trabaho. Ang baba magpasweldo. Kung hindi sapat ang kita, kulang naman. Paano na ngayon  yung anak n'yang may sakit? Dagdag gastos pa ngayon yung pagkamatay nya 'no?

Manong driver: Yan ang pagkukulang ng media. Ibabalita at ipapakita nila na nahuli at napatay nila ang holdaper na walang nakakaalam kung bakit nila ito nagawa. Hindi nila napapakita ang lahat ng anggulo ng istorya. Nakakalungkot.

Bagong sakay: ....

Lalaking nagte-text: (Nagte-text pa din.)

Ako: Para po sa tabi.

Nangangatog akong bumaba. At ang dami kong naisip habang nakikinig sa usapan sa jeep na 'yon. Pwedeng tama sila, pwedeng hindi. Pero sabi nga, may dahilan lahat. At may dahilan kung bakit ganon ang paniniwala o opinyon nila. At sa pangyayaring 'yon, nabigyan ako ng dahilan para mag-iba ng routa sa pag-uwi.

Ganito At Ganyan.

Hindi talaga minsan lilipas ang isang araw na hindi ka makukunsumi. At madalas, pare-parehas lang naman ng mga dahilan kung bakit. Hindi mo minsan mawari kung nataon lang, o sinasadya na. Mayroon din namang mga bagay-bagay na pwede pala, pero mas pinipiling hindi na lang gawin. Isang katamaran o walang kadisiplinahan? Ang daming dumadahilan, ang daming sinasabi. Pero ang iba, kibit balikat na lang, yung iba taas kilay pa.

Sa LRT1 at 2, pati sa MRT.

Bakit mas malaki ang tren ng LRT 2 kaysa sa LRT1 at MRT kung mas marami namang mas sumasakay dito? Bakit sa MRT nagagawang sumunod sa pila ng mga pasahero (kahit paano) pero sa LRT 1 sarap manapak sa sobrang garapal maningit. Bakit ang daming bulgar na manyak sa LRT 1, e sa MRT nga kaya naman sumimple ng hipo. Buti pa sa LRT 2, madalas parang wala lang, pwede ka pang mag-tumbling.

Sa jeep.

Wow! Parang model lang ng shampoo, teh! Ang kati mo sa mukha, pramis! Hindi marunong makiramdam o sadyang nagmamaganda lang talaga? Tandaan, hindi lang ikaw ang nag-iisang pasahero. At hindi lahat nagtutuwa sa hinahanging buhok mo.

Kung ayaw mong mag-abot ng bayad, wag kang uupo sa likod ng tsuper. Minsan ang nakakainis pa, titignan ka lang hanggang sa mangawit kili-kili mo sa inaabot mong bayad. Kahit i-megaphone mo pa ang salitang PAKI ABOT PO, sorry deadma lang talaga.

Mayroon ding wagas makabukaka at makapanakop ng upuan. Ano, tatlo ang binayad? May pagkakataon ding halata namang isang pisngi lang ng pwet mo ang nakaupo, e ayaw pang umusod. Sarap i-leglock!

Tapos etong si Manong driver sasabihing sampuan kahit siyaman lang naman talaga ang kapasidad ng jeep nya. Aguy, sakit n'yo sa peklat! At idagdag mo pa ang 'kulang ang bayad' mo kahit araw-araw mo namang byahe 'yon. Isasagot pa sa'yo na ang tagal tagal na daw nilang nagbabyahe na ganoon ang presyo ng bayad. Eh Manong, ako din po.. araw-araw ako nagbabyahe, pare-parehas lang pamasaheng inaabot ko. Taga saan ka 'nong?

Sa FX.

Lahat gusto umupo sa may bukasan ng pinto. Lalo sa sevice van, ang daming ayaw sa may dulo kahit na terminal-to-terminal naman ang sakay at baba niya. Kaya imbes makaalis na, tatagal pa sa kaartehan. Tapos sisimangot kapag yung pina-upo nila sa likod ay baba bago mag terminal. Eh, ginusto n'yo yan eh.

Hindi naman sa pagrereklamo, pero dahil pare-parehas lang naman tayo nagko-commute, pakiramdaman naman. Wag puro pakapalan ng mukha. Hindi pa ako bihasa sa ganyang laban e. Okay?

Hoy Fidela!

Mama tawag ko sa kanya. Minsan Mudra. Madalas Mother Earth o kaya Mother Dear. Natatawag ko din siyang Mudrakels, minsan pag naglalambing, Nay o Nanay. Kapag naman nang-aasar ako sa kanya, tinatawag ko siya sa totoo at buo niyang pangalan.

Gustong gusto ko kapag tinatawag niya akong anak, kahit madalas, sa text lang naman ito nagaganap. Gustong gusto ko kapag naaasar o napipikon siya; ang kunot na noo at salubong niyang kilay kapag nagagalit siya. Pero mas gusto kong nakikita ang pigil na pigil niyang ngiti, kapag binobola ko siya tungkol sa luto niya.

Mula noong nag-aaral ako, nagigising siya ng sobrang aga para lutuan ako ng babaunin at painitan ng tubig panligo. Kahit naman na nagigising ako sa tunog ng alarm, e gigisingin niya pa din ako. Kahit na kaya ko naman ng kumilos, gustong gusto pa din niya siya ang magbubuhol ng laso sa damit ko. Minsan, gusto niyang siya pa ang magta-tuck in ng damit ko, siya ang nagtatali ng buhok ko o naghahanda ng damit ng susuotin ko. Pero sa kabila nito, hindi niya ako pinalaking maluho lalo sa materyal na bagay.

Magaling siyang magluto. May mga pagkain na ayaw kong kainin pero kapag siya ang nagluto, nakakalimutan kong hindi ako kumakain ng ganon.

Baka matawag akong walang modo kapag makita mo kaming magbiruan. At baka mapagkamalan mo siyang bagets kapag narinig mo siyang bumanat ng kung anu-ano. Nagugulat na lang ako madalas kapag bigla niyang sasakyan ang pang-aasar ko sa kanya.

Hindi siya yung nanay na sinasabihang gwapo o maganda ang anak niya. Minsan itatanong ko pa na "Bakit kaya ang ganda-ganda ko?" ang lagi niyang sagot ay itigil ko na daw ang kalokohan ko. Pero kapag sasabihin kong bakit ang ganda niya, ngingiti lang yun at mamumula na parang tinukso sa crush niya.

Hindi siya pala-kwento pero kapag brown out, ewan ko ba, pero ang daldal niya lalo kapag kumakain kami. Paborito niyang ikwento e yung paano sila noong mga bata pa sila.

Madalas din kaming magtalo. Sobrang magkasalungat ang tingin namin sa mga bagay-bagay. Pero kahit ganon, alam ko na madalas niya akong iniintindi at pinagbibigyan... dahil kasi mapilit at matigas ang ulo ko.

Gusto niya na kapag nag-text siya, magre-reply ka agad. Pero maiimbyerna ka kakahintay ng reply nyang OK.

Ibibigay niya ang pagkain sa'kin at sasabihing busog siya kahit hindi naman. Ibibigay niya ang damit na binili niya sa sarili niya at sasabihing hindi pala kasya sa kanya kahit fit naman talaga sa kanya. Ibibigay ko sweldo ko sa kanya para sa panluho niya pero ipapambibili lang niya yun ng anek-anek na sinasabi niyang kailangan ko.

Minsan magagalit siya sa akin, maiinis at mabubwisit. Hindi ako kakausapin na minsan tumatagal ng isang linggo, pero ganun pa din tuwing umaga.. may mainit na tubig, nakahandang baon, yun nga lang, kung hindi hampas, sipa ang panggising niya sa akin.

Ano pa naman madalas na hindi namin mapagkasunduan, hindi magbabago ang pagmamahal na alam naming merong sa aming dalawa. Magkasalungat man kami, nagkakasundo't nagkakasalubong kami sa katotohanang ina at anak niya ako.

Mahirap na masarap na maging anak ng nanay ko. Gusto niya akong matutong maglakad pero ayaw niya akong bitawan at madapa. Gusto niya akong matutong magsalita, pero iilang salita lang ang tinuturo niyang bigkasin ko. Pero malaki ang pasasalamat ko na siya ang nanay ko. Gasgas man pero sasabihin ko pa din...

At para sa aking magandang inang si Fidela na menopause na ata, Happy Mother's Day. Wag kang magkuripot at manlibre ka ng turon. At wag muna magsungit, lalong kukulot ang panget mong buhok. :D Chos!

Tran-Script.

Maliban sa diploma, importante din ang transcript. Napaka sagrado ng papel na ito. Dito nakalagay lahat ng grado mo. Ito ang magpapatunay kung gaano ka ba kagaling na estudyante, kung gaano ka katalino, kung gaano mo nakabisa ang bawat titik sa librong gamit n'yo, at kung gaano mo nabola ang mga guro mo. Ang mga numero ang basehan kung saan ka ilalagay na klase, ang mga numero ang basehan kung tatanggapin ka ba sa trabahong gustong-gusto mong pasukan.

Okay ka sa exam, okay ka din sa interview. Tapos nung makita ang 'sardinas' mong grade sa trascript mo, ayun, nagdalawang isip pa sa'yo kahit oks na oks ka na. 555. Tatlong singko. Masasabi bang bobo ka na kung may ganito kang marka? Ang laking mantsa sa papel, na mas dudungis pa sa pagkatao mo.

Itatanong kung bakit naging ganon ang grade mo. Pero kahit anong dahilan ang sabihin mo, totoo man o hindi, malaking porsyento e hindi ka paniniwalaan. Reject agad ang application mo. Lagi kong gusto itanong kung bakit ganun-ganun na lang iisantabi ng maraming kumpanya ang may ganitong record sa transcript nila. Bakit?

Magiging mantsa din ba sa maganda nilang kumpanya kung tatanggap sila ng mga aplikanteng ganito? Kahit na ang rason e napagtripan lang talaga sila ng professor nila. Na sa kabila ng putik sa puting papel na 'yon e magaling ka naman talaga. Alam mo na hindi mo deserve iyon pero ang tanging nagawa mo na lang noon ay tanggapin ito at ulitin ulit.

Hindi uno, dos, tres, o singko ang magiging basehan kung magaling ka ba sa isang aspeto ng buhay mo. Hindi ito ang susukat sa kakayahan mo. Hindi ito ang magsasabi kung kaya mo bang gawin o hindi ang isang bagay. Hindi porke hindi mo napalya ang uno noong nag-aaral ka e alam mo na lahat ng trabaho. At hindi porke sinalo mo lahat ng singko e pagxe-xerox lang ang alam mo.

Maraming nagtatagong kwento sa bawat numerong nakasulat sa transcript ng sinuman. Maraming nagsunog ng kilay, gumapang, namawis, nabaliw at nagkalabo-labo ang buhay estudyante makuha lang ang bwisit na uno na yan. Pero meron din namang nagbutas lang ng bulsa o nanlaki lang ang mata. Merong tumulay sa alambre, lumunok ng gas at ang iba'y nakipaglaro sa apoy, pero ang ending, isang nakakanginig lamang singko.

Scripted: Ang marahil sasabihin ng mga transcript kung nakakapagsalita lang ito.

Magkaiba ang mundo sa loob at labas ng eskwelahan. Magkaiba ang itinuro ang isang bagay sa ginagawa na ito sa totoong buhay. Ang pagkakamali mo mang nagawa kahapon ay hindi maaaring hadlang para sumuko na lang. Kung nadapa ka noon at nakayanan mong bumangon muli, makakayanan mo ulit ito.. kahit paulit-ulit pa. Kung maraming bugok sa eskwelahan, mas marami sa labas. At marami sa kanila, may magagandang record noong nag-aaral sila. At kasalungat nito, marami ding aanga-anga kung ituring noong nag-aaral pa, pero ngayon, tinitingala na at hinahangaan.

Nakalulungkot man isipin, nguni't isang bungi lang na marka e parang pandidirihan ka na. Tipong naestima na nila ang abilidad mo kahit hindi pa man din nila nakikita kung paano ka mag-isip at gumawa.

E tutal, scripted naman na ang mga transcript ngayon, tara na sa Recto! ☺

Estudyante Pagkatapos ng Martsa.

Matatapos nanaman ang buwan ng Marso, at ang ibig din nitong sabihin, marami nanamang estudyante ang magtatapos sa kanilang pag-aaral. Maririnig nanaman ang paboritong martsa song tuwing graduation. Maraming sabik umakyat ng entablado para abutin ang diplomang ilang taong pinaghirapan. Maraming abot langit ang saya dahil tapos na ang pagiging mag-aaral mo sa Unibersidad na ilang taon mo din nais takasan. Maraming nagpupunyagi dahil malalagpasan na ang isang yugto ng kanilang buhay. Maraming nasasabik na kumawala sa isa't kalahating dekadang pag-aaral. Maraming nasasabik, maraming natutuwa at nasisiyahan.

Kahit walang award o hindi ka tatawaging cumlaude, ayos lang. Iba sa pakiramdam na makita mo pa lang ang pangalan mo sa list of graduating students. Paghahandaan ang susuoting damit at ang ayos ng buhok. May dalang saya at luha ang huling pagkanta mi sa himno ng paaralan mo.

Isang malaking selebrasyon para sa pamilya lalo't ginapang ang pag-aaral mo.

Nguni't sa kabila ng lahat ng ito, maraming din ang natatakot at kinakabahan.

Pagkatapos mong abutin ang diploma, pagkatapos ng seremonya, pagkatapos ng palakpakan at paghahagis ng toga.. ano ka na?

Wala ng "estudyante po!" ang pagsasabi mo ng "bayad po!" sa jeep. Wala ka nang aasahang allowance mula sa mga magulang mo kung hindi makapal ang mukha mo. :D Wala ng maribdibang pagre-review at garapalang pangongodigo. Hindi mo na makikita ang pinakaiiwasan mong terror professor, pati yung crush mong nagpapaganda ng araw mo. Mababawasan na ang mga dahilan mo para makakupit ng pera sa magulang mo dahil wala ng project o ano pang school stuffs nakailangan ipasa, bilhin o tapusin kahit pangluho mo lang naman talaga yun. Paalam cramming na din kahit kasalanan mo naman talaga kung bakit nangangarag ka. Hindi na rin kayo araw-araw magkikita ng mga barkada mo lalo na kung may mga trabaho na kayo. Ngayon pa lang atang naiisip mo lahat ng ito, nami-miss mo na maging estudyante.

Swerte ng iba kung may trabaho na agad. Pero para sa akin mas maswerte yung mga makakapagpahinga MUNA bago makapagtrabaho. ☺

Minsan maiisip mong may mas sasama pa pala sa terror professor mo -- ang boss mo. Malalaman mong may mas mahirap pa pala sa pag-iisip ng dahilan para makakupit ka ng pera -- ang pagtrabahuan ito. Kapag na-late ka o lumiban ka sa trabaho mo, hindi lang sarili mo ang apektado.. kundi ang responsibilidad na ibinigay sa'yo ng kumpanya -- mas nakararaming tao. Madidiskubre mo ding hindi sapat ang aklat na na inaaral mo noong estudyante ka pa lang. Makakakilala ka ng mga iba't ibang uri ng tao na karamihan ay akala mo ganito, akala mo ganyan, pero sa huli hindi pala. Wala na sa test paper ang exam. Hindi na intelektuwal ang susubukin lang sa'yo.

Mayroon pa palang mas ipapagod pa ang katawan mo, ang ikasasagad ng pasyensya mo at ikakatatamad mo.

Pagkatapos ng pinakahihintay mong araw, ano ang plano mo? Anong direksyon ang tatahakin mo? Pagkatapos ng elementarya, alam mong papunta sa pagiging High School student ang landas mo. Ganun din sa pagtatapos ng HS, Kolehiyo ang susunod na tatapakan mo. Pero pagkatapos sa Kolehiyo, ano ang TIYAK na landas na pupuntahan mo?

Mas malaking mundo ang naghihintay sa ating lahat. Mas mabigat na ang mga responsibilidad. At mas matinding pagdedesisyon na ang kinakailangan. Hindi pala ganun-ganun lang ang lahat. Tulad ng ilang taong paghihintay at paghihirap na makuha ang diplomang hinahanagad mo, ganun din pagkatapos nito. Hindi nagtatapos ang pagiging mag-aaral natin. Hindi humihinto ang pagkatuto at pagsubok na kikilala sa ating kakayahan at pagkatao.

Maraming pagbabago ang maaaring maganap sa paligid, sa nakasanayan, sa nalalaman, at maski sa mga sarili natin.

Gawin mong sandata lahat ng natutunan mo sa loob at labas ng eskwelahan mo. Hindi mo man agad ito magagamit ng sabay-sabay, tiyak darating ang panahon na kakailanganin mong gamitin ito.

Para sa mga magtatapos ngayong taon, Mabuhay! At sa mga may ilang taon pa, sulitin ang bawat araw na may kakabit titulo kang estudyante. ☺

Hapag Kainan.

Gaano kahalaga sa'yo ang may kasabay kumain? Gaano kayo kadalas magsalo salo ng buong pamilya mo?

Noon, napakahalaga na magkasabay-sabay ang pamilya sa oras ng pagkain. May oras -- parang required na kasama ito sa schedule mo. Hindi ka pwedeng mag-pass o umabsent. Parang isang sagradong bagay lalo't kung Linggo, dapat lagi kayong kumpleto.

Sa tahanan namin, tsempuhan kung magtagpu-tagpo kami sa bilog naming mesa. Masasabi mong bilang lang ang mga araw na 'yon. Kaya kapag kumpleto kami sa bahay at oras na para kumain, madalas una ako sa pag-aya. Nae-excite kasi talaga ako kapag gano'n, dahil alam ko hindi lang namin lalamanan ang mga tyan namin, kundi bubusugin ang diwa sa kumukulong opinyon at usapin. Parang nagkakaroon ng debate sa pagitan ng iba't ibang nasasaisip ng magkakaibang henerasyon. Hindi naman laging seryoso ang paksa, meron ding kwela at meron ding walang kwenta. Merong malaman na usapan, pero meron ding masabaw at walang lasa.

Hindi naman ito sadya. Random kumbaga. Siguro dahil nga sa ganitong oras na lang kami nakakapag-usap at nakakapagkamustahan sa isa't isa. Minsan ang simpleng pagkukwento mo na nadukutan ka habang pauwi ka, mapupunta sa na sa Sociology at Psychology; Ang pangangamusta, nauuwi sa tsismis na nasagap mo noong umaga; ang biglaang pagbabahagi mo ng horror stories eh nasingitan ng kung paano matatanggal ang B.O. mo dahil nagbibinata ka na; O minsan, sa simpleng lumilipad na ipis, naikonek pa sa mga isyung kinahaharap ng bansa.

Dalawa hanggang tatlong oras ang pinakamatagal naming hapunan kung minsan. Eh, paano, habang nagpapakabusog ka, dumadaldal naman ang utak mo. Napag-uusapan ang tungkol sa SONA, si PNoy bilang presidente, si ex Presidente GMA, ang mag-aswang matanda na sa kariton lang nakatira sa tapat ng mismo ng Batangay Hall, ang iba't ibang opinyon sa ekonomiya, ang halaga ng piso, na ang lalaking ipis lang ang lumilipad, kung saan pwedeng iligaw ang pusa pero ligtas at mabubusog pa din sila araw-araw, ang pagbabago ng panahon, ang grade school at high school memorable experience ng bawat isa, ang estado ng panliligaw mo sa babaeng kahapon mo lang nakilala at kung anu-ano pang pipitik sa utak mo.

Sa mga pag-uusap namin, nakikilala namin ang isa't isa. Kung ano ka ba sa paaralan, sa trabaho, at sa mga kabigan mo. Ang mga gumugulo sa isip mo kagabi, pwedeng masagot. Minsan hindi maiiwasan, may nagkakapikunan pero bago din naman matapos ang araw na 'yon, okay na ulit. Minsang tampulan ng tawa ang pinakabata sa amin. Ibang iba na talaga ang takbo ng pag-iisip ng mga kabataan ngayon.

Alam ko hindi lang naman ito sa amin nangyayari, maski sa ibang bahay, oo. Hindi lang siguro napupuna. At hindi lang naman ito sa pagitan ng magpapapamilya, bagkus gano'n din sa opisina at kung ang mga kaibigan mo ang kasama mo. Dahil sa bawat subo mo, ang dami mo ding natututunan, lumalawak ang iyong kaalamanan. Kaya pansin mo, minsan hindi mo na namamalayan ang pagtakbo ng oras. Nasasarapan ka sa kwentuhan kahit minsan nakikinig ka lang naman.

Ay alam mo ba, yung nabalita kanina sa TV, magulang yon ng classmate ko. Iyak nga siya ng iyak kanina. Teka kukwento ko mamaya. Maghain muna tayo nang makakain na. ☺

Aligaga sa Balentayns.

Ilang araw na lang at Valentine's Day na. May ka-date ka na ba? Anong plano mo para pakiligin siya? Ah, tsokolate at bulaklak, tapos kain sa labas. Nood sine na din kung ma-tripan. Hmm.. bahala na. Pero kung gusto mo ng tips sige magkukwento ako ng mga kilig gimik para sa balentayns. ☺

Love Letter.

"Ang makita ka ang nagiging motibasyon ko upang pumasok pa. Kahit madalas mukha kang masungit, hindi ko maiwasang hindi ka masulyapan kahit saglit. Gusto kitang lapitan nguni't kapag nakikita ko ang ngiti mo, kahit minsa'y pilit, pakiramdam ko humihinto ang mundo ko sa pag-ikit. Gusto kitang kausapin nguni't sa tuwing nadidinig ko ang iyong tinig, utal na ang dila at natutuliro na ang isip. Kaya't dinaan ko sa liham pagka't 'di na ito kaya pang ilihim."

Habang tumatagal, nawawala na ang nakakakilig na love letters. Dahil sabi nga pwede na ito sa text, pwede na sa facebook at sa kung anu-ano pang gawa ng teknolohiya. Pero ang totoo, walang tatalo sa sulat-kamay na liham.

Love Letter with Gimik.

"Ikaw ang isa sa mga pinakaimportanteng kaibigan ko. Kaya gusto ko sanang ipakilala sa'yo ang nagpapatibok ng puso ko at ang nagpapasaya sa akin. Gusto ko sanang ilarawan siya sa'yo nguni't alam kong hindi sasapat ang mga salita. Kaya mamaya bago umuwi, pumunta ka sa computer room. Ipapakilala kita sa kanya at magtatapat na din ako."

Sa computer room, may mga nakakalat na rosas. Halos lahat ng kaibigan ko at niya ay nandoon din. Nilapitan niya ako at niyaya sa loob. Nadinig ko na tumugtog ang isang kanta ng MYMP. Lahat sila nakatingin sa amin. Napansin kong pati Computer teacher namin andoon, nakangiting nakatingin sa amin. "Anong nangyayari?" sa isip isip ko.

Siya: Yung sinasabi ko sa'yo sa sulat.. Ikaw yun.

Simple pero Panalo.

Pwede na kaya ang cloud 9 sabay banat na 'ganyan ang feeling ko pag kasama kita, parang nasa cloud 9.' Tapos pipitas ako ng maraming santan at gagawin kong tiyara n'ya, dahil prinsepe at prinsesa namin ang isa't isa. Kakaen kaming fishball, kikiam, kwek-kwek at tapsilog o kahit anong -silog. Tapos magmo-movie marathon kami sa bahay hanggang sa wala na kaming mapanood. Haaay! Ang simple no? Pero masaya, kasi kasama mo ang mahal mo.

Retired Playboy.

Para sa mga tumatalikod na sa pagiging playboy at chickboy:

Inaya niya ako sa isa sa pinaka magandang simbahan sa Pilipinas, sa lugar kung saan siya lumaki. Hindi naman lahat ng simbahan ay may misa kada oras lalo't kung hindi Linggo. Pero inaaya niya ako ng Miyerkules. Hindi ko alam kung sumasabay ang tadhana at pagkakataon pero pagdating namin sa simbahan, kakatapos lang ng kasal kaya't may red carpet pa at mga bulaklak sa paligid. Nagkwento siya ng mga nangyari sa kanya noong bata, hindi ko alam na nagpapatay lang pala siya ng oras noon at nag-iipon ng lakas ng loob para sabihin ang mga salitang nagpangiti sa akin noon.

Siya: Sinasabi nila na ang simbahan ay isang sagradong lugar. At dito, hindi ka pwedeng magsinungaling dahil nasa harap natin ang Diyos. Naniniwala ka ba doon?

Ako: Oo naman. ☺

Siya: Kaya ngayon, sa harap ng Diyos, sinasabi kong gusto kita.

Effort kung Effort.

Expected na ng marami na sa tuwing Araw ng mga Puso, laging present ang bulaklak. At syempre ang pinakamabenta ay ang rosas. Pero walang tatalo sa rosas na natanggap ko.

Isang dosenang rosas ng paborito kong kulay na nakaayos ng maganda sa isang dinesenyuhang cartolina. Hindi amoy rosas kundi amoy colored paper at tinta. Hindi lang ako ang kinilig kundi pati ang mga kaibigan ko. Ang bouquet na ito na purong gawa sa papel. At bawat rosas may nakasulat na magandang bahagi ng pagsasama namin.

**********

Merong iba na ayaw na dumaan ang araw na ito. Kasi walang partner, walang kasintahan o iniibig. Nakakaramdam ng lungkot ang iba'y nayayamot. Pero kung tutuusin, wala naman dapat ikalungkot o ikayamot. Hindi naman ibig sabihin na wala kang kapareha ngayong darating na Valentine's e mananatili ka ng mag-isa. At ang araw na ito ay hindi naman para sa mga mag-jowa lang.

"Ang saya ko palagi kapag natatapat sa Sabado o Linggo ang Araw ng mga Puso. Hindi napaparamdam sa akin ni Kupido na napag-iiwanan ako. Hindi naipapamukha sa akin harap-harapan na mag-isa ako." Ganito ako mag-isip dati. Hindi ko napapansin ang mga magaganda at nakakakilig na nangyayari sa buhay ko. Pinuno ko ng drama at inggit ang dapat masaya at may pasasalamat sa Diyos.

**********

Wala naman sa materyal na kabagayan ang pagdiriwang ng Araw ng mga Puso. Ito ay dapat sa kung paano mo ipararamdam ang nararamdaman mong pagmamahal para sa mga taong nasa paligid mo. Hindi dapat ma-bitter o malungkot. Hindi dapat mainggit at mapoot. Wag bigyan ng puwang ang pagmumokmok. Kung wala 'yong pinana ni kupido para sa'yo, wag isiping pinagkaitan ka na ng pagkakataon.

Alam ko ilang araw pa bago ang pinakahihintay na Valentine's Day, pero inuunahan ko na kayong batiin ng isang masaya at punong-puno ng pagmamahal na Maligayang Araw ng mga Puso. Laging lagyan ng ngiti ang labi, dahil sa ngiting yan, maraming ka ng napapasaya. ☺

Fliptop: The Filipino Rap

Sinong nasabing Hiphop lang ang nakikinig ng rap? ☺ Dalawang taon na ang nakalilipas nang mauso ang sinasabi nilang Fliptop. At inaamin ko, isa ako sa mga natutuwang makinig ng mga laban nila sa Youtube. Naging interesado ako n0ong nasa isang resort kami at nakadinig kami ng nagsasagutan na pa-rap ang tono. At doon na nagsimula ang pagsubaybay ko.

(Pasitabi sa mga first time makikinig.) ☺ Sabi nga ni Batas at Abra sa isang battle nila, hindi lang basta-bsta binitawang salita ang mga maririnig mo, may lalim, may pinanghugutan. Kailangan paulit-ulit mo pakinggan para makuha ang sinasabi ng bawat isa.

At nitong Enero 28, ginanap ang isang fliptop battle sa Makati -- Sunugan: The Unfinished Business

The Main Event.

More Videos HERE!

SunuganPro HERE!

Aksyon, Drama at Komedya ng Manila Kingpin: The Asiong Salonga Story

Hindi ako fan ng action movies, wag mo akong asahan sa ganyan. Pero nakapanood ako ng ilang pelikula nila FPJ, Rudy Fernandez, Philip Salvador, Bong Revilla, Cesar Montano at Robin Padilla. Hindi ako magaling na kritiko ng pelikula, pero alam ko ang pinagkaiba ng maganda sa hindi, ang mahusay sa hindi o ang may kwenta sa wala.

Lagi kong inaabangan ang mga pelikulang kasali sa Metro Manila Film Festival. Kasi ibig sabihin, pinaghandaan, pinag-isipan, pinag-aksayahan ng panahon at hindi biro-birong artista ang isasalang dito. Pero minsan nagiging pare-pareho na, hindi na nakakasabik ang mga pelikula. Hula mo na ang twist at kung anu-ano pa. Dahil dyan, laging horror na ang inaabangan ng pamilya kaya una naming pinanood ang Segunda Mano. Pero dahil hindi ito tungkol sa pelikulang yan, hindi ko na pahahabain pa, para sa akin deserving si Dingdong Dantes para sa Best Actor.

Isang linggo ang lumipas, ang dami kong nababasa at nadidinig na maganda daw ang Asiong Salonga Story. Inaya ako ng pinsan kong manood, curious ako, oo. Kaso naman kasi baka tulad lang ito ng ibang pelikulang parang ewan lang sa bakbakan, laging huli sa eksena ang mga parak at halata mo kung sinu-sino ang goons sa hindi. Ayoko makakita ng itim na leather jacket o kung anu-ano pang simbolo ng kontrabida ka. Para mamatay na ang curiosity ko sa pelikulang ito, o tara! Nood na tayo.

Habang nakapila kami sa Cinema 3, naglalabasan naman sa sinehan yung iba -- puro goons at gangster. Tama ba ang papanoorin namin?

Nagsimula na. Black and white, binubugbog si Asiong (Jeorge Estregan). Hanggang sa binitawan ni Viray (Roi Vinzon) ang mga katagang,

"Trak, trak pa ng bigas ang kakainin mo, bago mo kami talunin."

Sabay-sabay nag-react ang mga manonood. Mukang malulupet ang linyahan dito. Seryoso ang mga manonood,wala kang maririnig na kalansing ng balot ng pagkain o higop sa paubos ng inumin. Matapos bugbugin si Asiong, salitang "Tara!" lang ang senyales niya sa mga kasama niya para rumesbak. Patalim at tirador laban sa mga baril, astig!

Halos hindi mapigilan ang pagtawa ng mga tao ng mapansing halos komedyante ang mga kasama ni Asiong, maski ang salita ni Asiong, natatawa sila. May narinig pa akong nagtalo kung si Efren "Bata" Reyes ba si Amay Bisaya.

Ang galing ng effect. Sumi-cinematography at bume-best picture ang Manila Kingpin. Kahit maraming nagsasabi ng magulo daw ang istorya. Hmm.. kung tambay nga si Asiong at hindi naman siya nangongotong sa mga tao, saan niya kinukuha ang perang pinamimigay niya? Robinhood ng Pilipinas ika nga.

Wala akong pakialam kung marami ding nagsasabing walang kwenta panoorin ito, e nagandahan ako kahit hindi mga ganitong tema ng pelikula ang pinapanood ko. Bigla kong minahal ang black and white at pormahan dati; ang kalesa at ang vintage na sasakyan; ang mataas na halaga ng piso at mababang presyo ng sinehan.

Totoong istoryan ito ng totoong tao. Pero totoo din kaya na noong sinugod ni Totoy Golem (John Regala) sina Asiong habang nagbabaraha sila at nagkatutukan ng baril, e kamao lang ang itinaas ni Amay Bisaya? Deadly. At nagbatuhan nanaman ng makamandag na linyahan;

"Hindi ako tinatayuan ng balahibo sa'yo Golem. Kung matapang ka, iputok mo!"

At sa suntukuan ni Golem at Asiong na may kagatan ng braso, tusukan ng ilong at hatakan ng bibig. Aguy! Tapos sabay sabing "BOOOOOO!" ng mga taong usi matapos ang hindi makataas balahibong laban.

Maraming epic moments sa Manila Kingpin. Mula sa aksyon, drama hanggang sa komedya na hindi mo agad-agad makakalimutan paglabas mo ng sinehan. Tiyak ikukwento mo, ipagsasabi mong hindi sayang ang ibabayad mo. Sino bang makakalimot sa kalesa chase nina Totoy Golem at ang dati niyang tropapips? Hanep sa habulan ng kalesa at hanep sa paghataw ng kabayo ang kutsero. Steady lang kahit nagbabarilan na. At sa laki ng kabayo, hindi man lang yun nabaril ng sandamukmok na palitan ng putok, pero si kutsero.. dedbol. Hindi rin malilimutan ang saksakan habang nakatali ang kamay o duelo nina Asiong at Boy Zapanta (Ronnie Lazaro) sa loob ng kulungan. Kung paano ilagan ni Asiong sa tubig ang malampang pagsaksak ni Zapanta. Palakpakan ang mga tao.

Ang dami agad reaction paper kahit hindi pa tapos ang palabas. E ano naman kung hindi makalabas ng kulungan si Mayor (Jay Manalo) pero nakaya niyang palabasin si Asiong. Malay ba nating mas gusto niya sa loob ng Munti. At bakit nakakasira ng barilan scene si Kiko (Ketchup Eusebio), ano naman kung gusto niyang makipagbarilan habang nagbibisekleta? E bakit, kaya mo ba yun? At namatay pa yata dahil sa pagsemplang niya.

At ano din nga naman kung nakakabading ang posing ni Pepeng Hapon (Joko Diaz) nung namatay siya? Mapipili mo ba yun kapag namatay ka na, hindi naman di ba? Hindi naman matatawaran ang eksena ng barilan nila sa ulan. Sabayan pa ng hampas ng tubig na tila sumasabay sa dalawang karakter. Astig ng pagkaka-edit, umi-slow motion, e.

Paganda ng paganda ang eksena. Nakalaya na si Asiong sa pagkakakulong. Masayang masaya ang lahat lalo ang asawa niyang si Fidela (Carla Abellana) at ang kapatid niyang pulis na si Domeng (Philip Salvador). Parang ayos na ang lahat, parang hindi na mambabae si Asiong, parang okay na sila ni Golem, parang wala ng barilan, pero yun pa lang pala ang simula. Iyon ang simula ang trayduran sa grupo, ng sa dahil sa kapangyarihan at ng dahil sa pera. Sa simula pa lang alam mong walang magandang gagawin si Erning Toothpick (Baron Geisler), ibig lang sabihin, effective ang role niya. ☺

Makapagbagbagdamdamin ang pagkamatay ni Asiong. Yung tipong madadala yung emosyon mo hindi dahil alam mong bida siya, kundi alam mong hindi patas ang pagkamatay niya. Pagbaril mula sa likod ng isang kaibigan, si Erning. Matapos sabihing,

"Iputok mo, Erning.. ng matapos na!"

Saklap lang. Nag-udyok ng galit ang eksenang iyon. Parang lahat gustong pagtutusukin ng toothpick si Erning hanggang sa mawalan siya ng hininga. At mabuti na lang gumanti ang ibang kaibigan ni Asiong. Sinuntok, sinipa, tinalian ang mga kamay, binitin sa puno, sinunog at binaril. Sarap! Morbid! Damang-dama mo sa dalawang eksenang ito ang sinabi ni Asiong na:

"Mas masarap ang mamatay sa kamay ng kaaway, nguni't masakit mamatay sa kamay ng kaibigan."

But wait, there's more. Hindi pa pala tapos. Akalain mong sumugod pa sa libing ni Asiong si Golem. Pero wag ka, handa ang mga loko sa barilan. Akalain mong armas ang laman ng kabaong na pasan nila. Ang sarap pumasok sa eksenang ito, makikita mong gigil ang mga kasamang matatanda sa sinehan. Ramdam mong apektado sila, sabay pa ng tugtog na Mad World ng Tears for Fears. And the last man standing.. Bimbo (Yul Servo), ay kasali pa rin pala si Pareng Ipe. ☺

Kung tinamad kayong panoorin at basahin, sayang! Maganda ang Manila Kingpin: The Asiong Salonga Story. Kahit hindi ito magse-sequel ng aabot sa trese, o tinatambalan ng sinasabing humahakot sa takilyang artista.. ano naman? Kahit hindi ito ihahalintulad sa banyagang pelikula na ginaya lang din naman, ano naman?

Ang tagal nawala ang ng Philippine Action Movie sa eksena. At ngayong humahakbang muli sila pabalik, binabati ko kayo sa isang maganda at walang katulad na simula. Siguro nga, trak, trak na bigas pa ang kailangan upang makabangon muli, pero ano naman? Darating din ang panahong masasabi natin sa mga pelikulang ginagawa lang para masabing may ipalalabas na pelikulang, "Patutumbahin kita mismo sa lupang kinatatayuan mo." Lalo pa't ngayong protektado tayo ni Asiong.

Hindi Na Ako Tatamarin Next Year!

Hindi na ako papatay ng ipis. Hindi na ako magnanakaw ng tingin sa magaganda't gwapo. Hindi na ako iinom ng alak. Hindi na ako sisinghot ng rubgy, acetone, pentel pen, papel na bagong xerox lang sa copy trade o kili-kiling amoy deodorant.

Hindi na ako iiyak. Hindi na ako masasawi. Hindi na ako aasa. Hindi na ako maghihintay. At higit sa lahat, hindi na ako magmamahal.

Magpapakatatag na ako dahil sa bagong taon, makikilala n'yo ang bagong ako. At para makumpleto, magpapaiksi ako ng buhok para new look na din. Ay teka, pakalbo na kaya?

Panigurado sa pagpasok ulit sa eskwelahan, ipapasulat sa mga estudyante kung anu-ano ang kanilang New Year's Resolution. Minsan may required na bilang pa.

1. Hindi ko na dadaldalin ang katabi ko para di ako malagasan ng barya.

2. Hindi na ko papasok ng maaga dahil matutukso lang akong makipaglaro sa mga kaklase ko ng Moro-moro.

Naku, dalawa pa lang. Kailangan ko pa ng tatlo. Isip!

3. Magtitipid na ako para may maipon at makabili ng stationary.

4. Sa bahay ko na gagawin ang homework ko, hindi na sa school lalo pa't habang sinasabi ni Teacher na, "Pass your homework, class!".

Resolution. Solution. Resolve. Improvement. Changes.

Ano ba ang dapat kong baguhin? Ano ba ang dapat kong iresolba? Ano ba ang problema? Ano ba ang New Year's Resolution para sa'yo? Gumagawa ka ba nyan taon-taon? Anong nangyare? Bakit ka gumagawa no'n?

New Year's Resolution ay isang commitment ng tao sa kanyang sarili na gawin ang isang bagay para ikabuti ng kanyang sarili. Isang gawain na kalauna'y maaaring maging habit mo na.

Alam ko na ang problema ko..

HINDI AKO GUMAGAWA NG NEW YEAR'S RESOLUTION.

Bakit? Kasi naniniwala ako na hindi lang sa Bagong Taon dapat gawin ito. Kfine. Hindi nga naman ito tatawaging NEW YEAR'S Resolution kung hindi ito gagawin sa Bagong Taon. Ako, Year End Reflection ang nangyayari sa akin. Kung anong mga pagkakamaling nagawa ko sa buong taon, kung anong mga pagsubok ang nagbigay sa akin ng aral, mga pangyayari at mga taong nagturo sa akin o naging dahilan ng pagiging ako ngayon, mga bagay na dapat bitawan at hindi na dalhin pa sa susunod na taon. Siguro para sa iba parehas lang ito, ayoko lang siguro nung thought na parang pipilitin mo baguhin ang sarili mo 180 degrees, na alam mo namang hindi ganoon kadali. Eh?

Kung gusto mong may baguhin ka sa sarili mong alam mong ikagaganda ng pagkatao mo, bakit sa tuwing matatapos na ang taon? Bakit kung may gusto o hindi na gawin, hindi mo ginawa kahapon? O noong nakaraang buwan? Kasi ngayon mo lang naisip? Sana may Everyday Resolution.

Tapos ka man o hindi, kapag sinabing pass your paper, kailangan mong ipasa!

5. At syempre, hindi na ako magiging pasaway. Lagi kong susundin ang aking magulang: "Itigil mo yang reso-resolusyon, hindi mo naman nagagawa!"

Para Sa Babaeng Magmamahal Sa'yo.

Darating ang panahon at may mamahalin ka ulit. Pwedeng magkakausap pa tayo 'non o pwede din hindi na. Alam ko maraming pwedeng pumalit sa akin sa puso mo. At sa tagal din ng pinagsamahan natin, alam ko na may mga bagay ka pa din hahanap-hanapin. Sa bago mong alaalang gagawin, alam kong may pagkakataong may gusto kang balikan. At dahil iba na ang papel na ginagampanan ko sa buhay mo, nais ko sanang ipabasa mo ito sa taong mamahalin ka tulad o higit pa sa naparamdam ko sa'yo.

*****************

Hello. Hindi naman na dapat pang sabihin ito. Pero kung sakali, pwede itong makatulong para dyan sa minsang nag-iisip bata na mokong na yan.

1. Hindi yan marunong mag-gupit ng kuko niya. Kaya madalas maglalambing yan para lang gupitan mo siya. Ayaw niya ng pudpod at ayaw niyang ginugupitan yung bandang gilid.

2. Maarte yan sa umaga. Gusto niya breakfast in bed. At kung pupuntahan mo siya, gusto niya na pagkagising niya, nakatabi ka na sa kanya pati ang pagkain. Kung bibili ka, masaya na siya sa chicken at spaghetti ng Jollibee tapos pineapple ang drinks. Kung magluluto ka, gusto niya may sabaw at kung pwede, longganisa fried rice ang kanin. Hindi siya mahilig sa isda, pero kung paghihimay mo siya, keri na din.

3. Hindi siya pala-mall. Madalas nasa bahay lang siya.. matutulog, kakain, at papanoorin ang mga DVDs niya. Kaya wag mo siya kukulitin palaging mag-mall.

4. Paborito niyang manood ng NBA. Wag istorbohin kapag may laro. Lakers ang paborito niyang team at si Kobe ang idol niyang NBA player.

5. Minsan na lang maglaro ng basketball yan, kaya manood ka ng laban nila. Pagdalhan mo siya ng bimpo at pamalit. Mahilig magpatuyo ng pawis yan e.

6. Palautot yan. Wag mapipikon kung pilit niyang ipapaamoy sa'yo ang 'mabango' niyang utot. Sasaluhin niya sa kamay niya ang utot niya at ilalagay sa ilong mo mismo ang kamay niya. Sweet, di ba?

7. Kung iinom kang kasama siya, okay lang malasing. :) Sweet siya mag-alaga.

8. Keep him updated. Kahit hindi siya nagre-reply sa text mo dahil sobrang mag-aalala yan.

9. Kapag bad mood siya, wag mo siyang pilitin maging okay agad. Tabihan mo lang siya kahit hindi ka magsalita, kapag medyo maayos na mood niya, siya mismo kakausap sa'yo.

10. Gusto niya kapag nagbe-baby talk ka. Pero wag O.A..

11. Kapag may problema siya, hindi niya yan sasabihin. Just do the goldfish and monkey face. Plus the bulate dance. :)

12. Gustong-gusto niya ng yakap, lalo kapag matutulog na.

13. Hilutin mo ang tuhod nya, o kaya'y himasin mo ang mata niya para makatulog siya.

14. Pasaway yan kung minsan, magda-drive kahit nakainom.

15. Always be ready. Mahilig yan sa mga sopresa.

16. Hindi palainom ng gamot kapag may sakit, kaya lagi mong paalalahanan.

17. Isa sa mga gusto niyang ginagawa n'yo: Magkwentuhan. Masarap siya ka-kwentuhan. Maglalakbay ka sa mga salita niya.

18. Hindi siya marunong magtupi ng mga damit n'ya. Aakalain mong marurumi lahat ng damit, kaya ipagtupi mo siya. ☺ ☺

19. Laging sumasakit sikmura n'yan, kaya pagdala mo siya lagi ng gamot. (Kremil-S)

20. Kapag binigyan ka niya ng regalo, asahan mong matagal niyang pinag-isipan at pinagtanong yan.

21. Masarap siya magluto ng pasta at monggo.

22. Okay lang na ma-late siya, pero wag kang male-late. HAHA!

23. Wag maging pikunin, madalas pilyo yan.

24. Mahilig siya sa pork lalo kapag may taba. Hinay! Mabilis sumakit batok n'yan.

25. Laging mong itanong kung kamusta ang araw niya. Iparamdam mong lagi kang nand'yan para sa kanya.

26. Mahalin mo ang mga magulang at mga kapatid niya. Sobrang mapagmahal siya sa pamilya.

27. Moody siya. Madalas isasalpak lang niya earphones niya. Hawakan mo lang kamay niya hanggang maging okay mood niya.

28. Ipakilala mo siya sa lahat. Ipagmalaki mo siya. ☺ Yun kasi ang hindi ko naiparamdam sa kanya.

29. Nakawan mo siya ng kiss. Kahit sa kamay, sa noo, o sa pisngi. Ngingiti yan.

30. At syempre, lagi mong sabihin at iparamdam kung gaano mo siya kamahal. Hindi siya magsasawa kahit paulit-ulitin mo pa.

*****************

Sa kahit anong paraan o dahilan ng pagpapaalam, masakit pa din pala ito.

Ito na talaga siguro ang huling pagpapaalam ni Lisa kay Jordan.

Tatlong Pisong Pangarap.

"...beggars were the only ones who never pretend to be happy; on the contrary, they pretend to be sad."

-- Paulo Coelho

Nakakita ka na ba ng namamalimos na nakangiti? Ng pulubing hanep sa saya habang nakahingi ang palad niyang nag-iintay sa kung anumang ibigay ng kuripot mong bulsa? Kahit galing sa masayang paglalaro, lalapit sa'yong nakalamukos ang mukha para sa baryang pamasahe mo sana, pero sa kanila'y pangkaen na?

Aminado akong hindi ako palabigay sa mga namamalimos. Dahil kasi sa sinasabi nilang walang makain nguni't nangingintab ang mga suot na bling bling, paano ako maniniwala? Sa bawat pagbibigay nila ng mga sobreng nakasulat na pambili sana ng damit at pagkaen pero sa likurang bulsa'y may plastik ng rugby, saan ba ako makakatulong, sa pangkaen o sa pangbisyo nila? Sa bawat punas sa sapatos, tsinelas o sa paa ng mga tao sa jeep, hindi mo nalalalayan kwintas mo'y nahablot na nila. Nakakaawang nakakainis lang. Hindi ako madamot o mapanghusga, pero masisisi n'yo ba ako?

Tirik ang araw, binabaybay ang isang kalye sa Maynila. Mayroong biglang sumulpot na marungis na bata at hinihingi ang may kagat kong tinapay. Ewan ko ba kung bakit matanong ako kung minsan. Parang hiningi ko ang biodata nung bata. At habang nagtatanungan kami, bigla ko na lang siya inaya kumain sa isang hambugeran sa tabi.

Siya Si Hannah. Limang taong gulang na nakatira sa ilalim ng isang tulay sa Maynila. Dalawa silang magkapatid na namamalimos sa daan at kung minsan ay nagtitinda ng sampaguita. Ang kanyang ama ay may pedicab na nagsisilbing hanapbuhay nila. Samantalang ang kanyang ina ay nagtatrabaho sa isang pabrika. Ang kinikita na kanyang mga magulang ay nagsisilbing panggastos nila sa pang-araw araw at pangtustos sa pag-aaral ng kanyang kuya. Ang pamamalimos ay taliwas sa kagustuhan ng kanyang mga magulang, nguni't sa murang edad, naiisip na niyang tumulong at ito ang nakikita niyang paraan. Sa bawat napapalimusan niya, nagtatabi siya ng tatlong piso at ito'y iipunin niya. Ayon kay Hannah, iipunin niya ito para sa kanyang pag-aaral. Trenta pesos, ang kadalasang salaping pinagkakasya nila para sa pagkain nila buong araw. Kaya naman ang binili kong burger sa kanya, ginagatan lang niya ng halos dalawang beses at binalot na ulit niya. Iuuwi na lang daw niya ito sa bahay at paghahatian ng buong pamilya.

Gusto ni Hannah na maging guro balang araw. Gusto niyang magturo sa mga batang lansangan na kapos para makapag-aral. Gusto niyang matutong mangarap ang mga batang sa tingin ng iba'y walang pag-asang umunlad sa buhay.

Umuwi akong dala-dala ang kwento ng isang batang halos itaboy ng lipunan. At habang ginagawa ko ito, naaalala ko ang masaya niyang mukha habang kumakain ng tinapay na sa tingin nila'y burger na; ang lungkot at pag-asa sa mga mata niya habang nagkukwento tungkol sa mga pangarap niya.

Sa tatlong pisong pagbuo sa kanyang pangarap, ano ba naman ang baryang ito para ipagdamot pa sa batang sinasabing pag-asa ng bayan?

Bato Balaning Pilipinas at Pilipino.

Ilang presidente na ang papalit-palit na umupo. Ilang pagpupulong at pagra-rally na ang nasaksihan sa daan. Pare-parehas na hinaing sa iba't ibang pinunong binoto at kalauna'y nais ding patalsikin. Marami na ang nasaktan, at ang iba'y nasawi. Sino ba ang bingi sa labas lalamunang sigaw sa kalsada? Sino ba ang bulag sa pagbabagong nagaganap na harapang sinasampal sa madla? Sino ba talaga ang may kasalanan sa kahirapang hindi matakasan ni Juan?

Nasa palad ng bawat isa ang kapangyarihang pumili ng mamumuno sa bansa. Lahat ng suporta ay ibibigay manalo lamang ang manok at pinupulso ng nakararami. Bakit mo ba siya pinili? Dahil ba sa matalino siya, may kakayahang mamuno, at malapit sa masa? O dahil sa sikat ang pamilya, walang ibang mapili, at mayaman siya? Ano pa man ang dahilan kung bakit siya ang isinulat mo sa iyong balota, sana ganun pa din ang suportang ibinibigay mo matapos ang pagkakahalal sa kanya.

Madaling sabihing maraming magbabago. Pero hindi ganoon kadali pag sinasagawa na ang pagbabago.

Halimbawa na lang sa ating mga sarili. May nagsasabi sa atin na 'magbabago na ako.' Ang taong nasadlak sa bisyo, hindi agad-agad na kinabukasan ay matatalikuran na niya ang bisyong lagi-lagi niyang ginagawa. Posible ang magbago. Pero maski sa sarili natin, aminin natin, hindi mabilisang proseso ito. Paano pa kaya kung ang babaguhin ay ang nakagisnang pamamalakad?

May nais makapag-aral nguni't hindi gumagawa ng paraan. May nais makapagtrabaho pero hindi naman naghahanap, nananatiling tambay sa bahay. May gustong lamanan ang sikmura pero sa halip, rugby ang binili sa tindahan.

May nakakapag-aral kahit kapos, pero iniiwan ang eskwela para sa ibang bagay. May biniyayaan ng trabaho, pero binabalewala lang. At may nakakakain ng maayos nguni't kung aksayahin, wari'y sila ang nagmamay-ari ng palayaan sa mundo.

Maaaring hindi ko nakikita ang mga nakikita mo, o napapansin ang mga bagay na dinadaan-daanan ko lang, pero hindi nangangahulugang wala na akong pakialam.

Edukasyon - sinasabing kalasag sa kahirapan. Nguni't kapag nakatapos ka, asan ka? Ang ilan e nakadaragdag pa sa problema ng bayan. Saan mo ginamit ang pinaglalabang edukasyon para sa'yo?

Pinag-aagawang budget na milyon o bilyon. Maraming nagsasabing mali ang ginagawang alokasyon. Ilang sangay ba ang dapat nitong paglaanan? Paano ba ang dapat na paghahati-hati ng mga salaping galing din naman sa kaban ng bayan? Maraming nagrereklamo na ang pinoproblemang pagba-budget ay kung paano pagkakasyahin ang baon sa paglalaro ng computer games, sa pangbisyo o sa pagpapaganda.

Pantay na karapatan. Hinihingi ng ilan ang salitang yan. Nguni't ang mismong pinaghihingan nyan ay hindi mo binibigyan ng sinasabing mong 'pantay' na karapatan.

Maraming palpak na gawa ang napupuna. Nguni't wala man lang isa na pumansin sa mga magagandang nagawa. Ang daming humihingi ng pagbabago nguni't wala ni isa ang nagkusang nanguna sa pagbabago. Lahat ay nagrereklamo, nguni't wala ni isa ang gumawa ng paraan kundi isinisi sa sinasabi nilang may kasalanan ng kanilang katamaran.

**********

Hindi ako mayaman. Nakapagtapos ako ng pag-aaral sa isang Unibersidad na nagmulat sa akin ng 'tatsulok' na sistema ng bansa. Alam ko ang pakiramdam ng mga sumisigaw sa Mendiola, Morayta, o maski sa loob lang ng paaralan. Nabiyayaan ako ng edukasyon na muntik ko ng itapon. Kahit hindi laging bongga ang nakahain sa hapag-kainan, tatlong beses naming nalalamanan ang aming tyan. May trabaho akong iniwan ko, na ang iba'y nasasayangan. Naiisip ko na sana noong nag-aaral ako, sinulit ko. Sana mas naging mabuting estudyante ako. Sa mga pagkakataong kapos, sana kinaen ko na lang yung mga patagong pagkaing inaksaya ko kahit sobrang busog na ako. Sa mga panahong wala akong magawa, sana hindi ako tinamad noon.

Maraming palpak sa buhay ng tao. At malaking porsyento ay hindi dapat na sa ibang tao isisi at ipaako. Tulad ng sabi ko dati, simulan mo sa maliit na bagay.. simulan mo sa sarili mo. Pero dahil tamad akong tao, tulungan mo itong maipabasa ito kay PNoy!